skip to Main Content
Ο θαυμαστός κόσμος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας

1. Οι απαρχές

Θα ξεκινήσουμε με τους προσωκρατικούς, τα αρχέτυπα της φιλοσοφίας,  την «προϊστορία» της. Θα μελετήσουμε τους «φυσικούς φιλοσόφους», τους (Ίωνες) Μιλήσιους: ΘαλήΑναξίμανδροΑναξιμένη, τους πρώτους στοχαστές που περνούν από τον μύθο στον λόγο. Είναι εκείνοι που φαντάστηκαν πως ο κόσμος μας μπορεί να γίνει κατανοητός με την απλή λογική και αναζήτησαν την κοινή, την «πρώτη αρχή» των πάντων, εισάγοντας μια οικονομία σκέψης, που ανάγει το πολλαπλό (το χαώδες), στο ένα (ή στα λίγα), στο απλό.

Στη συνέχεια θα μελετήσουμε την ανθεκτικότερη σχολή φιλοσοφίας της αρχαιότητας, την «Ιταλική σχολή» των Πυθαγορείων, που αναπτύσσεται παράλληλα, αλλά αυτόνομα με την Ιωνική σχολή (χωρίς να συνδιαλέγεται μαζί της). Μια κλειστή, μυστικιστική θρησκευτική αδελφότητα, ανατολικής επιρροής, που στοχεύει κυρίως στην κάθαρση, τη σωτηρία της ψυχής. Θα αναφερθούμε στον Πυθαγόρα, τον θρυλικό τους ηγέτη (τον ‘άγιο των Μαθηματικών’), που «έμιξεν αστρονομίαν και γεωμετρίαν και μουσικήν», που συνέλαβε τον κόσμο ‘ως αρμονία και αριθμόν’.

Θα περάσουμε στους σπουδαίους (Ίωνες επίσης) φιλοσόφους: τον Ξενοφάνη, έναν περιπλανώμενο ραψωδό, που καταδικάζει τον πολυθεϊσμό και ασκεί δριμεία κριτική στον θρησκευτικό ανθρωπομορφισμό, δημιουργώντας έναν ανατρεπτικό διαφωτισμό, και τον σπουδαιότερο μαθητή του τον Παρμενίδη (ότι μεταβάλλεται δεν είναι αληθινό), τον πρώτο διανοητή της αφαίρεσης, που ύψωσε το νοητό πάνω από το αισθητό και επηρέασε όσο κανείς άλλος τον Πλάτωνα.

Θα μελετήσουμε ιδιαίτερα τον «σκοτεινό» Ηράκλειτο (πυρ), τον ιδρυτή της διαλεκτικής (ενότητα μέσα από τη σύγκρουση, τον αμείλικτο ανταγωνισμό των αντιθέτων), την αδυναμία του Νίτσε και λατρεμένο του Χέγκελ και του Λένιν (που τον θεωρεί πατέρα του διαλεκτικού υλισμού), που απέναντι στη σταθερότητα, την απόλυτη ακινησία του Παρμενίδη, πρεσβεύει την αέναη αλλαγή των πάντων, τη διαρκή μεταβολή.

Θα ολοκληρώσουμε τον κύκλο των προσωκρατικών με τους λεγόμενους «συμβιβαστικούς», που στη σύγκρουση των προηγουμένων, έρχονται να δώσουν μια μέση λύση. Εγκαταλείπουν τον μονισμό των Μιλησίων και αποδέχονται περισσότερες αρχές, προτείνοντας ταυτόχρονα και έναν μηχανισμό της μεταβολής, μια κινούσα δύναμη: τον Αναξαγόρα (σπέρματα, νους), τον Εμπεδοκλή (ριζώματα) και τον υλιστή Δημόκριτο, τον επινοητή της περίφημης ατομικής θεωρίας, που πρέσβευε ότι οι φυσικοί νόμοι είναι ανεξάρτητοι του ανθρώπινου ψυχισμού.

2. Η κλασική περίοδος

Φτάνοντας πια στην περίοδο της «ενηλικίωσης» της φιλοσοφίας, θα αναφερθούμε στην Αττική Σχολή: στους κατασυκοφαντημένους από τον Πλάτωνα σοφιστές, δεινούς επαγγελματίες ρήτορες, που συνιστούν ένα σημαντικό διανοητικό ρεύμα και συνδέονται στενά με το δημοκρατικό κίνημα, αλλά και στον σύγχρονο τους (τον πρώτο Αθηναίο φιλόσοφο πολίτη), τον «μάρτυρα της φιλοσοφίας» Σωκράτη, που «κατεβάζει τη φιλοσοφία από τους ουρανούς στη γη».

Θα παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της σωκρατικής παράδοσης μέσα από την Μεγαρική (η «Εριστική») σχολή του Ευκλείδη, την Κυρηναϊκή (ή ηδονιστική) σχολή του Αρίστιππου, που προτείνει τον έλεγχο των επιθυμιών μέσα από τον υπερκορεσμό της ικανοποίησής τους και τη Σχολή των Κυνικών, με κύριο εκπρόσωπό της τον θρυλικό, αντισυμβατικό, φιλόσοφο- αλήτη, τον αναρχικό της αρχαιότητας Διογένη, που σαν δρόμο για την ευτυχία προτείνει την απαλλαγή από τις επιθυμίες.

Θα συνεχίσουμε με τον «θείο» Πλάτωνα, σπουδαίο λογοτέχνη και μαθηματικό, που καθιερώνει τη φιλοσοφία σαν ζωντανό διάλογο και διδαχή. Η περίφημη Ακαδημία του, είναι το πρώτο ερευνητικό κέντρο της δύσης, που συγκεντρώνει τους κορυφαίους μαθηματικούς και αστρονόμους της εποχής, από όλο τον ελλαδικό χώρο.

Θα προχωρήσουμε στον κορυφαίο μαθητή του, τον «δάσκαλο των σοφών», τον πανεπιστήμονα Αριστοτέλη, που θεωρεί τη φιλοσοφία ως γνώση και κατανόηση, επιστημονική πραγματεία. Υποβαθμίζει τα μαθηματικά, δίνοντας το βάρος στις φυσικές επιστήμες, μετατοπίζεται από τον ιδεαλισμό του δασκάλου του σε μια καθαρά εμπειριστική θεώρηση του κόσμου. Το Λύκειο του, με την πρότυπη βιβλιοθήκη του, θα συνεχίσει τη λειτουργία του (παράλληλα με την Ακαδημία) επί εννέα ολόκληρους αιώνες, μέχρι το οριστικό τους κλείσιμο (το 529 μΧ) από τον Ιουστινιανό.

3. Η Ελληνιστική περίοδος

Τέλος θα αναφερθούμε στις δυο από τις τρεις νέες, εναλλακτικές σχολές που εμφανίζονται, κυριαρχούν και συνομιλούν μεταξύ τους, στην ελληνιστική περίοδο: τη Στοά του Ζήνωνα, τους Σκεπτικούς και τους Επικούρειους. Η εποχή έχει αλλάξει πλέον ριζικά: ο θεσμός της πόλης-κράτους έχει καταργηθεί, επικρατεί σύγχυση και ανασφάλεια, αλλά και μια νέα κοσμοπολίτικη νοοτροπία. Ο στωικισμός θα γίνει τους επόμενους αιώνες η κυρίαρχη φιλοσοφία (στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία) και θα επηρεάσει σοβαρά την χριστιανική ηθική. Κύριοι εκπρόσωποι του ένας ρωμαίος ρήτορας (ο Σενέκας), ένας απελεύθερος δούλος (ο Επίκτητος) και ένας εκπληκτικός αυτοκράτορας-φιλόσοφος (ο Μάρκος Αυρήλιος). Ο σκεπτικισμός (Καρνεάδης, Πύρρων, Σέξτος Εμπειρικός) πρεσβεύει πως η αλήθεια είναι ανέφικτη και η γνώση είναι αδύνατη, αφού τα θεμέλια της είναι σαθρά.

Διάρκεια σεμιναρίου: 12 δίωρα
Ομάδα: 5-9 ατόμων
Κόστος: 140 ευρώ

– 10% έκπτωση με την έγκαιρη εγγραφή σας, μέχρι 5 Οκτωβρίου.

– 20% σε συγγενείς, φοιτητές-μαθητές & ανέργους

– 20% σε φίλους που θα γραφτούν μαζί (η έκπτωση ισχύει για όλα τα πρόσωπα της παρέας)

– 30% σε παλιούς μαθητές και όσους γραφτούν σε περισσότερα από ένα σεμινάρια.

Υπεύθυνοι σεμιναρίων: Γιαννακός Κώστας, Μποκέας Σωτήρης

Αρχές φιλοσοφίας της Β' Λυκείου

Προτείνουμε ακόμη ένα ιδιαίτερο σεμινάριο Φιλοσοφίας, προσαρμοσμένο στις ανάγκες διδασκαλίας του μαθήματος: Αρχές Φιλοσοφίας της Β΄ Λυκείου.

Απευθύνεται κυρίως σε εκπαιδευτικούς (φιλολόγους) της Μ.Ε., που αναλαμβάνουν ή προτίθενται να αναλάβουν τη διδασκαλία του εν λόγω μαθήματος.

Το σεμινάριο θα οργανώσουν ένας έμπειρος εκπαιδευτικός ο Κώστας Γιαννακός, φυσικός με ειδίκευση στην Επιστημολογία (Mr΄s με άριστα στην Ιστορία και Φιλοσοφίας της Επιστήμης, ΜΙΘΕ), σε συνεργασία με έναν νέο άνθρωπο τον Σωτήρη Μποκέα, απόφοιτο του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, με κατεύθυνση Φιλοσοφίας και Μεταπτυχιακό φιλοσοφίας στη Σορβόνη.

Η διάρκεια του προτείνεται να είναι τρίμηνη (12 τρίωρα)

Έναρξη στις αρχές του Οκτώβρη

Κόστος: 120 ευρώ

Back To Top